21 lutego – Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (Międzynarodowy Dzień Dziedzictwa Językowego)

♦️ Język ojczysty, także: język pierwszy, język rodzimy, język wyjściowy – pierwszy poznawany i doświadczany przez człowieka język, a precyzyjniej – rodzima odmiana językowa, w której porozumiewa się z otoczeniem. Mowa ojczysta ma znaczący udział w poznawaniu świata i kształtowaniu osobowości, powodując, że człowiek utożsamia się z nią, a w dorosłym życiu zazwyczaj w niej myśli, śni, liczy, modli się, a także przeklina.Każdą mowę (dialekt, socjolekt) można opanować jako język ojczysty lub inny. W literaturze naukowej występują następujące pary określeń: język ojczysty – język obcy, język pierwszy – język drugi, język wyjściowy (źródłowy) – język docelowy. Osobę, dla której dana forma mowy pełni funkcję języka ojczystego, określa się mianem native speakera. Każde normalne, słyszące dziecko jest zdolne do nauczenia się języka otoczenia, w którym przebywa od chwili narodzin. Nie musi to być język jego biologicznych rodziców. Proces ten ma charakter uniwersalny. Dzieci…♂Wikipedia

• Kontekst: Zdanie zapisał mnich Piotr w łacińskiej kronice, cytując czeskiego osadnika Boguchwała, który zwracał się do swojej polskiej żony.
• Znaczenie: W XII/XIII wieku praca przy żarnach była uważana za ciężką i niegodną mężczyzny, co czyni ten zapis dowodem na wymianę kulturową i pomoc.
• Lokalizacja: Oryginał Księgi Henrykowskiej znajduje się w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu♂.
• Wpis UNESCO: W 2015 roku księga została wpisana na listę UNESCO „Pamięć Świata”

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie.Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,Kto cię stracił.…
– Pan Tadeusz, inwokacja, pierwsze strofy poematu.

____________

○ Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie – poemat epicki Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego.

Ta epopeja narodowa (z elementami gawędy szlacheckiej) powstała w latach 1833–1834 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem, trzynastozgłoskowym aleksandrynem polskim. Czas akcji: pięć dni z roku 1811 i jeden dzień z roku 1812.

Epopeja jest stałą pozycją na polskiej liście lektur szkolnych. W 2012 była publicznie odczytywana w akcji społecznej propagującej znajomość literatury polskiej Narodowe Czytanie Pana Tadeusza.

Rękopis Pana Tadeusza od 1999 znajduje się w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W 2014 został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata…♂Wikipedia

Zruć do ostatka te płachty ohydne,
Tę — Dejaniry palącą koszulę:
A wstań jak wielkie posągi bezwstydne,
Naga — w styksowym wykąpana mule!
Nowa — nagością żelazną bezczelna —
Niezawstydzona niczem — nieśmiertelna!
…

○ Grób Agamemnona, inc. Niech fantastycznie lutnia nastrojona… – wiersz Juliusza Słowackiego, który powstał w Paryżu w 1839. Wydany w 1840. Składa się z 21 sestyn. Stanowi część utworu Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu, powstał po podróży poety do Argos, gdzie 18 września 1839 Słowacki zwiedził m.in. skarbiec Atreusza w Mykenach, nazywany również grobem Agamemnona.

W wierszu obraz Polski i Polaków jest przeciwstawiony wyidealizowanej wizji historii starożytnej Grecji. Wspomniane są takie wydarzenia historyczne jak bitwa pod Cheroneą, utrata niepodległości czy bitwa pod Termopilami, poeta odwołuje się również do twórczości Homera i kultury starożytnej Grecji, której kulturą wyraźnie zafascynował się podczas podróży po Peloponezie. Odwołanie do elementów kultury antycznej stanowi punkt wyjścia do refleksji nad losem Polski (Słowacki podkreśla wady polskiej szlachty zestawiając ją z Leonidasem) z oraz wezwania do zarzucenia przez Polaków swoich dawnych wad w celu odbudowy moralnej i politycznej narodu. Poeta stwierdza, że Polacy nie są zdolni do samodzielnego myślenia, porównując kraj do syna Prometeusza, któremu sęp wyjada mózg, nie wątrobę…♂Wikipedia

Kto ty jesteś? Polka mała. / Polak mały.Jaki znak twój? Lilia biała. / Orzeł biały.

Gdzie ty mieszkasz? Między swemi.
W jakim kraju? W polskiej ziemi.
Czem ta ziemia? Mą Ojczyzną.
Czem zdobyta? Krwią i blizną.

Czy ją kochasz? Kocham szczerze.

A w co wierzysz? W Polskę wierzę.

Coś ty dla niej? Wdzięczne dziecię.

Coś jej winien? Oddać życie.

○ Katechizm polskiego dziecka – jeden z wierszyków patriotycznych autorstwa Władysława Bełzy wydany w roku 1900 w tomiku zatytułowanym Katechizm polskiego dziecka.

Wiersz znany jest również pod tytułem „Wyznanie wiary dziecięcia polskiego” albo „Katechizm młodego Polaka”. Zaczyna się od słów „Kto ty jesteś? – Polak mały” (w wersji dla dziewcząt: „Kto Ty jesteś? – Polka mała”). Jego prosta forma, nawiązująca do dziecięcych wyliczanek sprawiła to, że stanowił on najprostszą formę edukacji patriotycznej najmłodszego pokolenia. Utwór składa się z podstawowych pytań i odpowiedzi o cechy tożsamości młodego Polaka. Ułatwiał zapamiętywanie znaków i symboli narodowych.

W 1951 roku utwór ten objęty był zapisem cenzury w Polsce, podlegał natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek.

Wiersz dodano do propozycji lektur szkolnych dla klasy I w 1983 roku; podobnie utwór ten był zalecany jako lektura dla tej klasy pod koniec lat 90. (w programie z 1997 roku, obowiązującym do 1999 roku)…♂Wikipedia